Vledder - iep

Vledder - Brink 1 — Vledder – Brink 1 met de iep voor het raam
Jaartal: onbekend.
Bron: P. Oosterhof, Assen

Op bijna iedere foto van het oude gemeentehuis staat hij in beeld: een iep.
De Latijnse naam: Ulmus minor. Een veldiep.
Niet zomaar een boom: de boom dateert uit de periode 1850 – 1860: een historische boom.
Onze Vledderiep staat bekend als de oudste iep van West-Europa.
Voor het knotten van de iep, in 2011, was de boom ook de grootste iep van Drenthe.

Jarenlang groot en onopvallend

Op oude foto’s waarop het gemeentehuis staat, is ook de Iep te zien. Een kolossale boom.

Vledder - Brink — Vledder – Brink
Jaartal: ongeveer 1940.
Bron: A.K. Bovenkamp, Vledder

De Fladder Iep — De Iep
Jaartal: november 1998
Bron: Henk Plenter – Museum Valse Kunst

Als bomen konden praten

Jelle Zoetendal, directeur Landschapsbeheer Drenthe, schrijft in november 2025 op Facebook over onze Iep:

DE SCHADUW VAN 300 JAAR VERHALEN

Gisteravond mocht ik tijdens de Friese Verhalen avond drie keer mijn korte verhaal van 10 minuten vertellen in dorpshuis
Kiekenhof in Oude- en Nieuwehorne.
Verdeeld over de rondes luisterden zo’n 55 geïnteresseerde bezoekers aandachtig mee.
En wát was dat bijzonder…
Mijn verhaal droeg de titel: “Het gerucht van de veteranenboom.”
Een fictief verhaal maar geworteld in echte geschiedenis.

Het draait om een boom die velen van ons misschien niet kennen, maar die al drie eeuwen lang over ons landschap heeft gewaakt: de Fladder Iep in Vledder.
De oudste iep van Drenthe, en één van de oudste van Nederland. 300 jaar staat hij daar al. 300 jaar leven, oorlog, verlies, hoop, stilte en verandering.
In die eeuwen gebeurde er rondom Vledder meer dan we misschien willen beseffen:

In de Tweede Wereldoorlog stond het voormalige gemeentehuis pal naast de boom.
De kamer van burgemeester Linhorst Homan keek uit op dezelfde takken die wij vandaag zien.
Niet ver daarvandaan lag Kamp Vledder. 180 mannen moesten daar werken onder dwang.
Geen van hen heeft de oorlog overleefd.
En in 1818 begon hier de Maatschappij van Weldadigheid – een enorm sociaal experiment dat het landschap én de samenleving voorgoed veranderde.

Al die gebeurtenissen liet ik samensmelten onder de schaduw van de Fladder Iep. Want die schaduw klopt niet.
De boom is nu geknot, nog zo’n 8 meter hoog… maar ooit was hij bijna 30 meter. Zijn schaduw is groter dan zijn lichaam.
Groter dan wij kunnen bevatten.
Misschien… bewaren bomen wél wat wij liever vergeten.
Misschien zijn bomen de archieven van ons verleden.
Misschien herinnert de Fladder Iep zich beter dan wij wat hier echt is gebeurd.
En toch staat die schaduw niet voor duister. Niet voor angst.
Maar voor herinnering. Leven. Verbondenheid.

Landschapsbeheer

De boom wordt al sinds ongeveer 1980 door experts van Landschapsbeheer Drenthe in de gaten gehouden. De “bejaardenverzorger” van Landschapsbeheer vertelt vol passie over onze veteranen boom:
Op de Drentse gronden komen niet zoveel iepen voor en deze is bijzonder. In het medische paspoort van de boom worden de gegevens van de boom bijgehouden.
De boom was 30 meter hoog en zag er voor de leek prima uit. Hij moet met enige regelmaat geknot worden en dat is een speciale klus: dit is nodig om te voorkomen dat de boom in onbalans raakt (en mogelijk kan afbreken), maar ook weer niet teveel omdat de groei ervoor zorgt dat de er dikkere jaarringen komen die de stam meer stevigheid geven.

De Iepziekte heeft ook deze boom aangetast. Het is een schimmel, veroorzaakt door een iepenspintkever, die in de houtvaten van de boom groeien. En door de reactie van de boom raken deze houtvaten verstopt waardoor de takken afsterven en uiteindelijk een boom helemaal kan afsterven. Deze iep wordt jaarlijks ingeënt met Dutch Trig. Dit 100% natuurlijke vaccin heeft zich wetenschappelijk bewezen en is in de praktijk beproefd! Jarenlange ervaring en wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat rond de 99% van de gevaccineerde iepen beschermd blijft tegen iepziekte. Met een jaarlijkse vaccinatie activeert DutchTrig het natuurlijke afweersysteem van de boom, waardoor deze goed in staat is op een iepziekte besmetting door iepenspintkever te reageren.
Zo blijven iconische iepen behouden!

Helaas wordt de senior ook getergd door de verraderlijke zadelzwam: een agressieve zwam die ervoor zorgt dat de stam steeds verder uitholt.
Met enige regelmaat wordt er een picusmeting (echo) van de twee stammen Tijdens de meting wordt de restwand van de stam in beeld gebracht en de blastbaarheid in verhouding tot het kroonoppervlak berekend. De uitgevoerde beheersmaatregelen zijn op deze metingen gebaseerd.
In 2011 (op 1 december) is de boom geknot tot een hoogte van 13 meter en verankerd, de boom is bij de stam sterk uitgehold en daardoor instabiel geworden.